Han vurderte utanlandsoppdrag. I staden vart det doktorgrad

— Hei, kva har du skrive doktorgrad om?

— Eg har skrive om samarbeid mellom Forsvaret og politiet, med fokus på hybride angrep og på leiing.

FAKTA

Jostein Mattingsdal

• Har levert avhandlinga «Collaborative Crisis Response. The influence of occupational backgrounds and phase transitions on the decision-making of police and military commanders in hybrid warfare»
• Disputerte ved Universitetet i Bergen 4. april 2024

— Kva er eit hybrid angrep?

— Det er del av ein offensiv kampanje for å nå strategiske mål, og kan vera alt frå desinformasjon til fullskala krigshandlingar. Ofte befinn ein seg i ei gråsone mellom fred og krig. Kabelkutt og sabotasje er døme på hybride angrep.

— Kvifor ville du skriva doktorgrad om dette emnet?

— Det handlar om mi personlege erfaring frå Forsvaret, eg er marineoffiser. Ein har sett meir bruk av hybride angrep heilt sidan Russland annekterte Krim ulovleg i 2014, men det har teke av etter invasjonen i Ukraina i 2022. Eg har undervist i leiarskap på Sjøkrigsskulen, og byrja som stipendiat ved Universitetet i Bergen i 2020. Eg har hatt eit løp der eg har vore stipendiat i 75 prosent og i tillegg jobba 25 prosent ved Sjøkrigsskulen.

— Korleis har du jobba med avhandlinga?

— Det har vore gjennom eksperiment, i avgjerdssimulering. Eg har sett på korleis leiarane møter truslar. I tillegg har eg brukt statistikk til å sjå på skilnader mellom Forsvar og politi. Eg har sett på korleis ein reagerer i tidsnød, korleis ein brukar makt, kven som er raskast til å eskalera — kven trur det vert krig og kven trur det vert fred?

— Kven er det som reagerer raskast, då?

— Det er politiet. Desse to instansane har to ulike oppdrag i fredstid, og eg finn at dei trenar mest på det dei er opplært til. Politiet er vane med at dei skal rykka når det går ein alarm. Men i ein krigssituasjon er det meir samarbeid mellom Forsvaret og politiet, og eg finn at nokre hendingar treff mellom desse sektorane — og det er ingen som har dei som eit hovudfokus. Nokre gongar er det usikkerheit knytt til kven sin «mayday» det er.

— Kva har vore mest krevjande med å ta doktorgrad?

— Datainnsamlinga. Eg skulle nytta folk som var høgt oppe i systemet både hos politi og Forsvar, og dette er travle folk. Eg trengde fleire hundre respondentar, så her måtte eg berre vera tolmodig. Eg prøvde å booka inn så mange som mogleg i løpet av ein dag, og eg reiste òg rundt for å treffa folk. På ein god dag fekk eg gjort fire-fem eksperiment. Noko anna som skjedde, var at rettleiaren min døydde brått og uventa. Universitetet måtte finna ny rettleiarar på oppløpssida. Men eg rakk å koma i mål innan normert tid.

— Har du angra på at du gjekk i gang?

— Alle fasar har sine utfordringar … Då eg starta som stipendiat var det krig i Afghanistan. Eg har erfaring frå utanlandsoppdrag, og eg vurderte å reisa dit. Men så tok krigen slutt i 2021, og då var det naturleg for meg å gjera noko anna.

— Kva skal du bruka avhandlinga til vidare?

— No er eg forskingsleiar ved Sjøkrigsskulen. Me har mellom anna eit samarbeid med den ukrainske sjøkrigsskulen, der me ser på leiarskap og på ta avgjerder i ein pågåande krig. Dette prosjektet har fått støtte frå Nansen-programmet.