Hadde ingen draum om akademia. No har han fått fast jobb

— Hei, kva har du skrive avhandling om?

— Eg har skrive om straum. Eg har intervjua ulike hushaldningar om korleis dei brukar straum, og så har eg sett dette inn i eit klasseperspektiv. Eg har sett på både utdanningsnivå og økonomi.

FAKTA

Eivind Hjort Matthiasen

• Har skrive avhandlinga «Understanding households’ transitions to sustainable energy practices: A level playing field or a pipe dream?»
• Har hatt arbeidsstaden sin ved Fridtjof Nansens Institutt, men disputerte ved Universitetet i Oslo 19. januar 2026

— Kvifor var det dette du ville skriva doktorgrad om?

— Eg var på utkikk etter ein jobb og fekk tips om ei stilling hos Include — Forskingssenter for sosialt inkluderande energiomstilling ved Fridtjof Nansens Institutt. Eg er sosiolog, og kan innrømma at eg ikkje brann for straum då eg gjekk i gang!

— Korleis fekk du tak i folk som vil seia noko om eigen økonomi og bakgrunn?

— Det var krevjande å rekruttera, det tok faktisk eit heilt år. Eg fekk til slutt 37 intervju. Eg brukte eit klasseskjema som seier noko om korleis ulike yrke er knytt til klasse. I den kulturelle overklassen plasserer ein mellom anna arkitektar og journalistar, i den økonomiske overklassen stillingar som CEO og i arbeidarklassen til dømes kokk, reinhaldar og drosjesjåfør. Det var mest krevjande å koma i kontakt med informantar frå arbeidarklassen, der måtte eg til dømes senda e-post til Oslo Taxi for at dei så kunne formidla vidare. Men det gjekk til slutt!

— Kva finn du?

— Eg finn skilnader både når ein ser på økonomisk og kulturell klasse. Dei i den økonomiske overklassen har eit økonomisk handlingsrom til å driva med energieffektivisering. Dei har til dømes smarthus, som er energifleksible. Dei i den kulturelle overklassen gjer også slike tiltak. Begge grupper i overklassen uttrykte berekraftig identitet og fokuserte på energioptimalisering, og dersom dei hadde god nok økonomi og tilgang på energieffektive og fleksible ressursar så var handlingsrommet til å bruka den kulturelle kunnskapen til stades. Arbeidsklassen gjer også endringar for å spara straum: Ein passar på at ikkje fleire apparat som trekkjer mykje straum, vert brukt samstundes og ein kjøper led-pærer. Men dei gjer desse endringane først og fremst utifrå økonomi. Likevel er det arbeidarklassen som har det minste fotavtrykket.

— Ja, ein kan vel sjå føre seg at det er dei i overklassen som brukar mest straum, til dømes vil vel fleire der ha hytter?

— Alle informantane mine frå overklassen hadde elbilar, mange har også hytter. Eg finn at det er ein skilnad i type identitet hos gruppene eg intervjua. Og det vert kanskje litt feil, for det er dei ressurssterke som brukar mest straum.

— Kva har vore mest krevjande med å vera stipendiat?

— Det er at ein tidvis vert sitjande åleine i sitt eige hovud. Dersom noko er vanskeleg brukar ein gjerne lang tid på å spørja. Då går tida. Det kan vera vanskeleg å strukturera tidsbruken når ein har ein frist først to-tre år fram i tid. Det er lett å tenkja at ein har god tid — men så må ein brått innsjå at det har ein ikkje.

— Kom du i mål til normert tid?

— Nei, eg gjekk seks månader over tida.

— Har du angra på at du gjekk i gang?

— Nei, det har eg ikkje. Eg har ikkje hatt nokon draum om at det er i akademia eg skal vera. Men ein er ekstremt privilegert og det er ein veldig fleksibel jobb. Det er viktig å setja pris på! Ein får høve til å fokusera på eige prosjekt, det er veldig mange gode i akademia.

— Og vegen vidare, vert du i akademia?

— Eg har fått fast stilling her ved Fridtjof Nansens Institutt, det er heilt sjukt! Så eg slepp å tenkja på det. Eg jobbar framleis med straum, for tida knytt opp mot nettselskapa. Det eg må læra meg no, er å skriva søknader for å få inn eksterne midlar!